Наши любимые дети

Малады ваяр Брачыслаў, трымаючы меч, стаяў на дошках ладдзі, якая несла яго, забітага пад Магілёвам і там жа пахаванага, па водах Дняпра. Апроч Брачыслава на ладдзі не было нікога, і ён плыў у поўнай цішіні. Па берагах гэтага Дняпра не было ніякага жыцця, тут не спявалі птушкі, толькі шумелі яліны, гэта быў другі Дняпро – рака для памерлых, якім было накрэслена патрапіць у Вырай, уваход у які быў далёка – аж на востраве Беразані.  
Доўгі час толькі ладдзя Брачыслава плыла па ціхай вадзе, але потым суседнія рэкі прынеслі некалькі іншых лодак. На зусім невялікіх лодках плылі людзі, якія патанулі ў дрыгвах, загінулі ад рук разбойнікаў ці ад дзікіх звераў. На большых – тыя, хто памёр ад хваробы, ці проста старыя людзі, якія даўно чакалі сваю смерць. На самых вялікіх – такія жа ваяры, як Брачыслаў. У некаторых ладдзях людзі плылі па двое ды па трое, амаль усе вялі гутаркі, апроч самаго Брачыслава і хлопца, які граў на дудзе вельмі маркотную мелодыю. Ваяр паслухаў некаторыя размовы – нічога цікавага не было: хто, адкуль, як загінуў. Зямлякоў-магілёўцаў не было.
На месцы сутокі Дняпра з Бярэзінай да працэсіі памерлых далучілась яшчэ некалькі лодак. Паслухаўшы яшчэ трошкі гутарак, Брачыслаў страціў усякую цікавасць да таго, што адбывалась побач з яго ладдзёй. Але праз некаторы час рух па водах Дняпра спыніўся і ваяр зноў пачуў іншыя галасы.
– Што адбылося? – спытывалі адны.
– Чагосці чакаем, – адказвалі іншыя.
Пытанні пра тое, чаму ладдзі спынілісь, дасягнулі першых лодак, якія стаялі на рацэ, і хтосці адтуль гучна сказаў:
– Ждём, пока прибудут ладьи с реки Сож, тогда двинемся дальше, – па мове прамоўцы Брачыслаў зразумеў, што перад імі плывуць людзі з вярхоўяў Дняпра.
Калі ладдзі з Сожа дабраліся да сутокі з Дняпром, усе паплылі далей. Праз паўгадзіны Брачыслаў параўняўся з невялікай лодкай, у якой быў адзін сівавалосы дзядок, у якого было багата сшыткаў. Ваяр зірнуў на суседа і вырашыў пачаць размову.
– Брачыслаў, – прадставіўсяён, – а цябе як клічуць, стары?
– Кліч мяне проста Дзедам, я ўжо й не памятаю свайго сапраўдага імя...
– Ну, Дзедам, так Дзедам, – сказаў ваяр, – а адкуль ты?
– З Гомельшчыны, я быў лекарам, выратаваў шмат людзей, сам дажыў да сівага валосся, але смерць так іня змог ашукаць...
– Так і ня трэба, смерць – нешта дадзенае нам багамі, што мы ніколі ня зможем спасцігнуць. Калі мы памерлі, няма шляху назад, у старое жыццё.
– Але некаторыя вярталіся...
– Я такіх ня ведаю.
Пасля гэтай размовы быў прыпынак на Прыпяці, дзе да працэсіі далучылісь яшчэ дзве лодкі, а Брачыслаў сказаў:
– Дзед, перабірайся на маю ладдзю, яны вялікая, месца хопіць.
– Нельга, – адказаў стары, – кожны павінен плыць на сваёй лодцы.
– Чаму так?
– Я памёр ад старасці, а незагінуў у баі, як ты. Што пра мяне падумаюць у Выраі, калі я прыбуду наваярскай ладдзі?
– Чаму ты так упэўнены, што мыплывем да Вырая?
– Я выведаў некаторыя таямніцы жыцця і смерці. Бачыш мае сшыткі?
– Так, а што ў іх?
– Я напісаў шмат чаго у сшытках, але пакінуў нашчадкам толькі некаторыя, астатнія пакінуць ім было нельга, гэта боскі закон. Таму я іх узяў з сабою.
– Бачу, ты ня проста лекар, ты знахар, вядзьмар!
– Можна й так сказаць...
Размову ваяра з Дзедам спынілі галасы:
– Брати-козаченьки, розіб'ємо цих степовиків!
Брачыслаў убачыў некалькі вершнікаў на беразе, якіх акружылі ворагі-стэпавікі, кожны з каторых таксама быў на кані. Ваяр вырашыў дапамагчы і ўжо хацеў пакінуць ладдзю, але Дзед яму сказаў:
– Ня трэба. Яны ўжо памерлыя, але будуць біцца з ворагам, пакуль іх целы ня знойдуць і не пахаваюць. А ты потым ніколі ня зможаш вернуцца на сваю ладдзю.
– Усё ты, Дзед, ведаеш... Хто ж ты такі насамрэч?
Стары нічога не адказаў, толькі ўсміхнуўся. Ладдзі прадаўжалі плыць...

Последние новости